blog na temat dostępności stron internetowych

Przejdź do głównej treści

Cel blogu

Stało się. W końcu, po kilku miesiącach planowania i wahań oraz po paru tygodniach faktycznej pracy, rozpoczęłam prowadzenie blogu na temat dostępności stron internetowych. I w tym oto pierwszym artykule postanowiłam wyjaśnić, dlaczego właściwie się na to zdecydowałam.
Zawodowo zajmuję się tworzeniem stron internetowych (jako front-end developer), ale również sprawdzaniem dostępności stron zbudowanych przez innych (jako konsultantka do spraw dostępności). Dzięki temu wielokrotnie miałam okazję analizować kod pisany przez innych deweloperów, ludzi w różnym wieku, z różnym doświadczeniem i zapleczem technicznym. Z wieloma z nich miałam też okazję porozmawiać, i to właśnie głównie w wyniku tych rozmów powstał pomysł założenia blogu.

Wyjaśnić czym jest dostępność.

Okazuje się, że znakomita większość osób tworzących strony internetowe wie o dostępności bardzo mało. Na kursach dla deweloperów dostępność jest raczej wspominana niż omawiana, a w porównaniu z użytecznością jest traktowana zdecydowanie po macoszemu. Osoby, które chcą dowiedzieć się więcej na temat dostępności, są zazwyczaj odsyłane do objętościowo monstrualnego dokumentu WCAG 2.0 (ang. “Web Content Accessibility Guidelines”, czyli “Wytyczne dotyczące dostępności treści internetowych”). Czy naprawdę można się dziwić, że większość ludzi rezygnuje z przestudiowania ok. 1000 stron technik i wytycznych?
Zdecydowanie uważam, że istnieje luka jeśli chodzi o materiały do nauki podstaw dostępności. Z jednej strony mamy biblię dostępności WCAG, na zapoznanie się z którą potrzeba dużo czasu i samozaparcia. Z drugiej strony – kilka specjalistycznych blogów, które zajmują się omawianiem bardziej zaawansowanych kwestii związanych z dostępnością. Ale nie znam wielu stron przeznaczonych dla ludzi, którzy dopiero zaczynają zapoznawać się z dostępnością. Blogów, które zaczynają od podstaw – wyjaśniają znaczenie semantycznego HTML, w prosty sposób tłumaczą podstawowe zasady, przekładają wytyczne na bardziej zrozumiały dla przeciętnego śmiertelnika język. Mam nadzieję, że mój blog chociaż w jakimś stopniu wypełni tę lukę.

Wyjaśnić, czym dostępność nie jest.

Drugi wniosek, jaki nasunął mi się w wyniku rozmów z innymi deweloperami, to że dostępność jest często źle zrozumiana. Wielu ludzi sądzi, że dostępność to kilka rozwiązań, które dodaje się do niemal ukończonej strony. Ale dostępność to nie plaster, którą można nakleić na niedostępną stronę i ją tym magicznie “uzdrowić”. Dla porównania – chyba dla każdej osoby zajmującej się tworzeniem stron jest oczywiste, że nie można zbudować strony i dopiero przed samym opublikowaniem jej zastanowić się, co by tu dodać, żeby strona ta spełniała zasady użyteczności. Dokładnie tak samo jest z dostępnością – musi być ona rozważana od samego początku i na każdym etapie tworzenia strony; od projektów szkieletowych, przez projekty graficzne, po HTML i CSS i testy. Tymczasem jednak wielu deweloperom i agencjom wydaje się, że o ile dodadzą kontrolki do zmieniania kontrastu i wielkości tekstu, strona automatycznie stanie się dostępna. Nie raz zdarzyło mi się widzieć serwisy internetowe, których twórcy prezentowali je jako przykład dostępnych stron, a tymczasem strony te łamały niemal wszelkie możliwe wytyczne dotyczące dostępności. Tyle tylko, że można je było sobie obejrzeć w różnych kolorach i w trzech rozmiarach tekstu…

Obalić mity i stereotypy

Kolejny dowód na to, że dostępność jest często źle zrozumiana, to głęboko zakorzenione w świadomości wielu ludzi przekonanie, że dostępne strony muszą z konieczności być nieatrakcyjne wizualnie (proszę się nie sugerować moim blogiem, nie jestem projektantem i talentu plastycznego niestety nie posiadam…) Strona internetowa spełniająca wymogi dostępności może być jak najbardziej barwna i ciekawa wizualnie, zawierać grafiki, zdjęcia, filmy video, i posiadać dynamiczne elementy, takie jak “akordeon” (ang. “accordion”), panel zakładkowy (ang. “tab panel”), interaktywne formularze, itd. Należy się tylko pamiętać o przestrzeganiu pewnych zasad.
Chcę też pokazać, że wbrew pozorom tworzenie dostępnych stron nie jest skomplikowane. Naprawdę tak uważam. Oczywiście, że w przypadku dynamicznych i wysoce interaktywnych stron zapewnienie dostępności może być znacznie trudniejsze i będzie wymagać więcej wiedzy, nakładu pracy i testów. Ale w znakomitej większości przypadków dostępność opiera się po prostu na pisaniu semantycznie poprawnego HTML i stosowaniu się do kilku podstawowych, często zdrowo-rozsądkowych zasad. Tylko tyle i aż tyle. Dlaczego więc tak wiele stron jest niedostępnych? Tu znów wracamy do braków w edukacji – wiele ludzi nie rozumie HTML i, co za tym idzie, nie używa go w poprawny sposób. Wiem, że brzmi to śmiesznie, bo czym jest tak prosty język jak HTML w porównaniu z np. JavaScript, PHP czy Pythonem. A jednak, może właśnie dlatego, że jest tak prosty i ze względu na jego charakter (nie jest to język programowania), tak niewiele ludzi zadaje sobie trud zrozumienia, co tak naprawdę oznaczają poszczególne elementy, do czego służą i dlaczego ma znaczenie, którego elementu użyjemy do oznaczenia konkretnego fragmentu treści strony. Jeśli popełnimy błąd pisząc funkcję w PHP, to albo funkcja ta nie zadziała i zostanie wyświetlony błąd, albo otrzymamy zły rezultat. HTML “zadziała” zawsze. Na tym polega jego siła, ale także (z punktu widzenia dostępności) słabość. Jeśli zdecydujemy się oznaczyć nagłówek sekcji przy pomocy elementu <strong> (a następnie zastosujemy CSS żeby zmienić wielkość czcionki), to ten tekst będzie wyglądał jak nagłówek. Tyle tylko, że tak naprawdę nim nie będzie. I ma to swoje konsekwencje dla pewnych grup użytkowników.

Stworzyć forum wymiany wiedzy i doświadczenia

Pracujemy w tak szybko zmieniającej się branży, że czasem trudno nadążyć za wszystkimi zmianami, nowymi technikami i trendami. Mam nadzieję, że blog ten umożliwi wymianę wiedzy i opinii na temat dostępności i pomoże innym (oraz mnie samej) dotrzymac kroku postępowi.

Podsumowując:

Dla kogo jest ten blog? Dla developerów, ktorzy mają znikomą wiedzę na temat dostepności, ale chcieliby to zmienić. Którzy chcą dowiedzieć się, jak tworzyć strony nie tylko użyteczne i efektowne wizualnie, ale także dostępne dla możliwie szerokiej grupy użytkowników. Ale także dla osób, które dopiero uczą się podstaw tworzenia stron internetowych i chcą dowiedzieć się, jak i dlaczego należy stosować semantycznie poprawny HTML.

Komentarze:

  1. archas

    dziekuje za to co robisz

Dodaj komentarz

Należy wypełnić wszystkie pola oznaczone asteryskiem (*).
Zanim komentarz zostanie opublikowany będzie musiał zostać zatwierdzony przez moderatora.

Możesz wykorzystać następujące elementy HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>