blog na temat dostępności stron internetowych

Przejdź do głównej treści

Jak zapewnić alternatywny dostęp do treści multimedialnych

Jedną z podstawowych zasad dostępności stron internetowych jest zapewnienie alternatywy dla treści nietekstowych, takich jak grafiki czy też nagrania audio-wideo. Osoby niewidome nie są w stanie odebrać informacji przedstawionej za pomocą obrazu, zaś osoby niesłyszące nie mogą zapoznać się z zawartością ścieżki dźwiękowej. W jaki sposób należy zatem zapewnić alternatywny dostęp do treści multimedialnych?

Napisy rozszerzone

Napisy rozszerzone (ang. captions) mają za zadanie przedstawić w formie tekstu informację przekazaną w ścieżce dźwiękowej. Tekst ten jest wyświetlany na ekranie w czasie rzeczywistym – jest zsynchronizowany z obrazem. Od zwykłych napisów (ang. subtitles) różnią się tym, że oprócz wypowiadanych kwestii zawierają również opis wszelkich istotnych dźwięków. Wyobraźmy sobie na przykład fragment filmu, w którym widzimy włamywacza przeszukującego czyjś dom. Jeśli nagle przestępca porzuci to, co robi i wyskoczy przez okno, nie będzie to miało sensu dla osoby niesłyszącej, o ile nie zostanie ona poinformowana za pomocą napisów rozszerzonych, że ktoś zapukał właśnie do drzwi, bądź też że na zewnątrz zawyła policyjna syrena.

ekran odtwarzacza wideo z wyświetlonymi napisami rozszerzonymi
Nagranie serwisu “Dostępne strony” z wyświetlonymi napisami rozszerzonymi

Napisy rozszerzone mogą być albo zawsze widoczne na ekranie (tzw. napisy otwarte), albo pokazane jedynie wtedy, gdy zostaną one włączone przez użytkownika (napisy zamknięte).

Jak dodać napisy rozszerzone do nagrania video?

Zależy to od tego, jakiego odtwarzacza używamy na stronie. Zazwyczaj napisy rozszerzone można stworzyć i dodać w sposób manualny: należy utworzyć plik, w którym zapisane będą wszystkie wypowiadane kwestie i ważne odgłosy, a następnie zsynchronizować go z obrazem wideo. Tekst pliku należy podzielić na krótkie fragmenty, i każdemu z tych fragmentów przypisać przedział czasowy, w którym tekst ten ma być wyświetlony. Odtwarzacz JW Player 6 obsługuje napisy rozszerzone w dwóch formatach: WebVTT (część standardu HTML5) i SRT. Fragment pliku VTT może wyglądać następująco:

00:01:24,000 --> 00:01:25,000
[pukanie do drzwi]
00:01:27,000 --> 00:01:28,000
Kto tam? 
00:01:29,000 --> 00:01:30,000
[męski głos] Listonosz.

Najpopularniejszy obecnie odtwarzacz youtube posiada bardzo pomocną opcję automatycznego tworzenia napisów. Trzeba jednak pamiętać, żeby wygenerowane napisy sprawdzić i poprawić, gdzie jest to konieczne, oraz uzupełnić o opis ważnych dźwięków. Pełną instrukcję dodawania napisów do filmów na youtube można znaleźć na stronie suportu google: https://support.google.com/youtube/answer/2734796?hl=pl.

Transkrypt

Transkrypt jest tekstowym zapisem informacji zawartej w treści multimedialnej. W odróżnieniu od napisów rozszerzonych, transkrypt nie jest zsynchronizowany z nagraniem audio-wideo, lecz stanowi całkowicie oddzielny tekst. Należy też pamiętać, że w odróżnieniu od napisów rozszerzonych, które stanowią głównie alternatywę dla osób niesłyszących i są odbierane w połączeniu z obrazem, transkrypty służą jako kompletna alternatywa dla treści multimedialnych. Dlatego też muszą one zawierać nie tylko dialog i opis istotnych efektów dźwiękowych, ale także opisywać ważne szczegóły wizualne. Transkrypt można porównać do scenariusza filmowego lub sztuki:

Dzwoni telefon. Po chwili namysłu Anna niechętnie podnosi słuchawkę.
Anna: Halo?
[głos w słuchawce]: A już myślałam, że wyszłaś z domu.

Transkrypt może być zamieszczony na tej samej stronie co nagranie, na oddzielnej stronie, bądź też w pliku, który użytkownik może pobrać. Należy pamiętać, żeby transkrypt (albo link do niego) był zamieszczony w bezpośrednim sąsiedztwie filmiku, tak aby użytkownicy nie mieli problemu z jego znalezieniem.

Audiodeskrypcja

Audiodeskrypcja to alternatywna ścieżka dźwiękowa stworzona z myślą o osobach niewidomych i słabowidzących. Stanowi ona werbalny opis treści przekazanej za pomocą obrazu. Podczas naturalnych przerw w ścieżce audio (np. pauzy w dialogu), głos lektora opisuje istotne wydarzenia oraz zmianę scenerii. Jako przykład może służyć film fundacji VisMaior z audiodeskrypcją.

Jak można się domyślić, stworzenie audiodeskrypcji jest bardziej skomplikowane i pracochłonne (a co za tym idzie kosztowne) niż stworzenie transkryptu, dlatego właściele serwisów internetowych rzadko decydują się na zapewnienie tego rodzaju alternatywy dla treści audiowizualnych.

Wersja w języku migowym

Kolejną, obok napisów rozszerzonych, alternatywę dla osób niesłyszących stanowi tłumaczenie warstwy dźwiękowej filmu na język migowy. Podobnie jak w przypadku audiodeskrypcji, zapewnienie tego typu alternatywy jest bardziej skomplikowane i kosztowne niż stworzenie transkryptu czy też napisów rozszerzonych, dlatego też jest niestety rzadkością.

Treści multimedialne a wytyczne WCAG 2.0

Nagraniom audio-wideo poświęcona jest wytyczna 1.2 “Media zmienne w czasie”.
Aby zapewnić zgodność z wytycznymi WCAG 2.0 na poziomie A, należy spełnić następujące kryteria sukcesu:

  • 1.2.1 Tylko audio lub tylko wideo (nagranie)
    Dla mediów nagranych jedynie w systemie audio należy zapewnić tekstową alternatywę w postaci transkryptu.
    Dla nagrań wideo pozbawionych ścieżki dźwiękowej należy albo zapewnić transkrypt, albo nagranie audio przedstawiające tę samą informację.
  • 1.2.2 Napisy rozszerzone (nagranie)
    Każde nagranie, które przekazuje informację zarówno za pomocą dźwięku, jak i obrazu (np. film), musi posiadać napisy rozszerzone będące alternatywą dla ścieżki audio. Wyjątek stanowi sytuacja, kiedy nagrania te są zapewnione jako alternatywa dla informacji tekstowej i tak też są oznaczone.
  • 1.2.3 Audiodeskrypcja lub alternatywa dla mediów (nagranie)
    Każde nagranie audio-wideo musi posiadać alternatywę dla informacji przekazywanej za pomocą obrazu (za wyjątkiem sytuacji, gdy wideo to stanowi alternatywę dla treści przedstawionej za pomocą tekstu). Alternatywą tą może być albo transkrypt, albo audiodeskrypcja.

Aby zapewnić zgodność z wytycznymi WCAG 2.0 na poziomie AA, należy również spełnić następujące kryteria sukcesu:

  • 1.2.4 Napisy rozszerzone (na żywo)
    Napisy rozszerzone muszą być dołączone do wszystkich treści audiowizualnych przekazywanych na żywo (np. takich jak transmisja meczu).
  • 1.2.5 Audiodeskrypcja (nagranie)
    Każde nagranie audio-wideo musi posiadać alternatywę w postaci audiodeskrypcji.

Istnieją też cztery kryteria sukcesu na poziomie AAA:

  • 1.2.6 Język migowy (nagranie)
    Zapewnione jest tłumaczenie w języku migowym wszystkich nagrań audio w multimediach zsynchronizowanych (dźwięk i obraz).
  • 1.2.7 Rozszerzona audiodeskrypcja (nagranie)
    Zapewniona jest rozszerzona audiodeskrypcja dla wszystkich nagrań wideo w multimediach zsynchronizowanych (dźwięk i obraz), jeśli przerwy w ścieżce dźwiękowej danego nagrania nie pozwalają na zamieszczenie audiodeskrypcji, przekazującej sens treści w wystarczającym stopniu.
  • 1.2.8 Alternatywa dla mediów (nagranie): Zapewnia się alternatywę dla wszystkich mediów zmiennych w czasie — nagrań w multimediach zsynchronizowanych(dźwięk i obraz) oraz dla wszystkich nagrań tylko wideo (sam obraz).
  • 1.2.9 Tylko audio (na żywo): Zapewniona jest alternatywa dla mediów zmiennych w czasie, przedstawiająca informacje takie same, jak w przekazie tylko audio na żywo.

Nie tylko dla osób niepełnosprawnych

Warto pamiętać, że alternatywy dla treści multimedialnych są przydatne dla niemal wszystkich użytkowników. Osobom, które nie władają biegle językiem, w jakim został nagrany film, znacznie łatwiej jest go zrozumieć z włączonymi napisami. Napisy pozwalają też na oglądanie nagrania audio-wideo bez głośników czy słuchawek.
Transkrypty są z kolei bardzo przydatne dla osób, które chcą odnaleźć w nagraniu konkretną informację: zamiast oglądać cały filmik mogą po prostu przeszukać transkrypt pod kątem danego słowa czy też frazy.
A co istotne dla właścicieli serwisów internetowych, transkrypty są indeksowane przez wyszukiwarki internetowe, co zwiększa szanse na dobrą pozycję strony w wynikach wyszukiwania.

Dodaj komentarz

Należy wypełnić wszystkie pola oznaczone asteryskiem (*).
Zanim komentarz zostanie opublikowany będzie musiał zostać zatwierdzony przez moderatora.

Możesz wykorzystać następujące elementy HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>